Kazakh grammar for beginners · Expressing wishes in {{-ғым келеді}} and making proposals in {{-айын / -айық}}
To express personal wishes, wants, and intentions ("I want to go", "I would like to drink tea"), Kazakh uses the optative construction (Qalau rai (Қалау рай)).
Instead of using a separate verb like English "to want", Kazakh transforms the action into a verbal noun using -ğy / -gı / -qy / -kı (-ғы / -гі / -қы / -кі), marks who wants it with a possessive ending (-m (-м), -ñ (-ң), -ñyz (-ңыз), -sy (-сы)), and pairs it with the verb kelu (келу) ("to come"): literally, "my wanting comes" (barğym keledı (барғым келеді)).
This matches the Turkish structure gidesim geliyor / gidesim var, as well as general gitmek istiyorum.
| The verb stem ends in | Back vowel (a, o, ū, y (а, о, ұ, ы)) | Front vowel (ä, e, ö, ü, ı (ә, е, ө, ү, і)) |
|---|---|---|
| a vowel, i, u (й, у), or a voiced consonant (j, z, l, m, n, ñ, r (ж, з, л, м, н, ң, р)) | -ğy (-ғы) | -gı (-гі) |
| a voiceless consonant (k, q, p, s, t, f, h, ş (к, қ, п, с, т, ф, х, ш)), or b, v, g, d (б, в, г, д) | -qy (-қы) | -kı (-кі) |
The suffix attaches directly to the verb stem, following back-and-front vowel harmony and consonant voicing rules.
Attaching the suffix directly to the stem creates the verbal noun root that receives possessive endings.
barğy барғы
desire to go · Turkish: gitme isteği (gidesi)
Sonorant stem bar- (бар-) takes -ğy (-ғы).
kelgı келгі
desire to come · Turkish: gelme isteği (gelesi)
Front sonorant stem kel- (кел-) takes -gı (-гі).
jazğy жазғы
desire to write · Turkish: yazma isteği (yazası)
Voiced consonant stem jaz- (жаз-) takes -ğy (-ғы).
aitqy айтқы
desire to say · Turkish: söyleme isteği (diyesi)
Voiceless consonant stem ait- (айт-) takes -qy (-қы).
ışkı ішкі
desire to drink · Turkish: içme isteği (içesi)
Front voiceless stem ış- (іш-) takes -kı (-кі).
| Person | Possessor pronoun | Verb form with stem bar- (бар-) ("to go") | Literal meaning | English translation |
|---|---|---|---|---|
| 1st singular ("I") | Menıñ (Менің) | barğym keledı (барғым келеді) | "my wanting to go comes" | "I want to go" |
| 2nd singular informal ("you") | Senıñ (Сенің) | barğyñ keledı (барғың келеді) | "your wanting to go comes" | "you want to go" |
| 2nd singular polite ("you") | Sızdıñ (Сіздің) | barğyñyz keledı (барғыңыз келеді) | "your wanting to go comes" | "you want to go" |
| 3rd singular ("he / she / it") | Onyñ (Оның) | barğysy keledı (барғысы келеді) | "his/her wanting to go comes" | "he/she wants to go" |
| 1st plural ("we") | Bızdıñ (Біздің) | barğymyz keledı (барғымыз келеді) | "our wanting to go comes" | "we want to go" |
| 2nd plural informal ("you all") | Senderdıñ (Сендердің) | barğylaryñ keledı (барғыларың келеді) | "your wanting to go comes" | "you all want to go" |
| 2nd plural polite ("you all") | Sızderdıñ (Сіздердің) | barğylaryñyz keledı (барғыларыңыз келеді) | "your wanting to go comes" | "you all want to go" |
| 3rd plural ("they") | Olardyñ (Олардың) | barğysy keledı (барғысы келеді) | "their wanting to go comes" | "they want to go" |
The subject pronoun is in the genitive case (Menıñ (Менің), Senıñ (Сенің), Onyñ (Оның)), matching the possessive ending attached to the verb.
The desire construction for all eight persons with the back-vowel stem bar- (бар-) ("to go").
Menıñ barğym keledı Менің барғым келеді
I want to go · Turkish: Benim gidesim var (gitmek istiyorum)
1st person singular: Menıñ (Менің) + bar- (бар-) + -ğy- (-ғы-) + -m (-м) + keledı (келеді).
Senıñ barğyñ keledı Сенің барғың келеді
you want to go · Turkish: Senin gidesin var (gitmek istiyorsun)
2nd person singular informal: Senıñ (Сенің) + bar- (бар-) + -ğy- (-ғы-) + -ñ (-ң) + keledı (келеді).
Sızdıñ barğyñyz keledı Сіздің барғыңыз келеді
you want to go · Turkish: Sizin gidesiniz var (gitmek istiyorsunuz)
2nd person singular polite: Sızdıñ (Сіздің) + bar- (бар-) + -ğy- (-ғы-) + -ñyz (-ңыз) + keledı (келеді).
Onyñ barğysy keledı Оның барғысы келеді
he wants to go, she wants to go · Turkish: Onun gidesi var (gitmek istiyor)
3rd person singular: Onyñ (Оның) + bar- (бар-) + -ğy- (-ғы-) + -sy (-сы) + keledı (келеді).
Bızdıñ barğymyz keledı Біздің барғымыз келеді
we want to go · Turkish: Bizim gidesimiz var (gitmek istiyoruz)
1st person plural: Bızdıñ (Біздің) + bar- (бар-) + -ğy- (-ғы-) + -myz (-мыз) + keledı (келеді).
Senderdıñ barğylaryñ keledı Сендердің барғыларың келеді
you all want to go · Turkish: Sizin gidesiniz var (gitmek istiyorsunuz)
2nd person plural informal: Senderdıñ (Сендердің) + bar- (бар-) + -ğy- (-ғы-) + -laryñ (-ларың) + keledı (келеді).
Sızderdıñ barğylaryñyz keledı Сіздердің барғыларыңыз келеді
you all want to go · Turkish: Sizin gidesiniz var (gitmek istiyorsunuz)
2nd person plural polite: Sızderdıñ (Сіздердің) + bar- (бар-) + -ğy- (-ғы-) + -laryñyz (-ларыңыз) + keledı (келеді).
Olardyñ barğysy keledı Олардың барғысы келеді
they want to go · Turkish: Onların gidesi var (gitmek istiyorlar)
3rd person plural: Olardyñ (Олардың) + bar- (бар-) + -ğy- (-ғы-) + -sy (-сы) + keledı (келеді).
To express that you do not want to do something ("I do not want to go", "I don't feel like going"), replace keledı (келеді) with its negative present form kelmeidı (келмейді) ("does not come").
The main verb and its possessive endings remain completely unchanged.
Menıñ barğym kelmeidı Менің барғым келмейді
I do not want to go · Turkish: Benim gidesim yok (gitmek istemiyorum)
1st person singular negative: Menıñ (Менің) + barğym (барғым) + kelmeidı (келмейді).
Senıñ barğyñ kelmeidı Сенің барғың келмейді
you do not want to go · Turkish: Senin gidesin yok (gitmek istemiyorsun)
2nd person singular informal: Senıñ (Сенің) + barğyñ (барғың) + kelmeidı (келмейді).
Sızdıñ barğyñyz kelmeidı Сіздің барғыңыз келмейді
you do not want to go · Turkish: Sizin gidesiniz yok (gitmek istemiyorsunuz)
2nd person singular polite: Sızdıñ (Сіздің) + barğyñyz (барғыңыз) + kelmeidı (келмейді).
Onyñ barğysy kelmeidı Оның барғысы келмейді
he does not want to go, she does not want to go · Turkish: Onun gidesi yok (gitmek istemiyor)
3rd person singular: Onyñ (Оның) + barğysy (барғысы) + kelmeidı (келмейді).
Bızdıñ barğymyz kelmeidı Біздің барғымыз келмейді
we do not want to go · Turkish: Bizim gidesimiz yok (gitmek istemiyoruz)
1st person plural: Bızdıñ (Біздің) + barğymyz (барғымыз) + kelmeidı (келмейді).
Senderdıñ barğylaryñ kelmeidı Сендердің барғыларың келмейді
you all do not want to go · Turkish: Sizin gidesiniz yok (gitmek istemiyorsunuz)
2nd person plural informal: Senderdıñ (Сендердің) + barğylaryñ (барғыларың) + kelmeidı (келмейді).
Sızderdıñ barğylaryñyz kelmeidı Сіздердің барғыларыңыз келмейді
you all do not want to go · Turkish: Sizin gidesiniz yok (gitmek istemiyorsunuz)
2nd person plural polite: Sızderdıñ (Сіздердің) + barğylaryñyz (барғыларыңыз) + kelmeidı (келмейді).
Olardyñ barğysy kelmeidı Олардың барғысы келмейді
they do not want to go · Turkish: Onların gidesi yok (gitmek istemiyorlar)
3rd person plural: Olardyñ (Олардың) + barğysy (барғысы) + kelmeidı (келмейді).
To express past desires ("I wanted to go", "I did not want to go"), conjugate kelu (келу) into the past tense: keldı (келді) (positive past) and kelmedı (келмеді) (negative past).
Menıñ barğym keldı Менің барғым келді
I wanted to go · Turkish: Benim gidesim geldi (gitmek istedim)
Past positive: Menıñ (Менің) + barğym (барғым) + keldı (келді).
Senıñ barğyñ keldı Сенің барғың келді
you wanted to go · Turkish: Senin gidesin geldi (gitmek istedin)
2nd person informal: Senıñ (Сенің) + barğyñ (барғың) + keldı (келді).
Olardyñ barğysy keldı Олардың барғысы келді
they wanted to go · Turkish: Onların gidesi geldi (gitmek istediler)
3rd person plural: Olardyñ (Олардың) + barğysy (барғысы) + keldı (келді).
Menıñ barğym kelmedı Менің барғым келмеді
I did not want to go · Turkish: Benim gidesim gelmedi (gitmek istemedim)
Past negative: Menıñ (Менің) + barğym (барғым) + kelmedı (келмеді).
| Stem ends in | 1st person singular ("let me...") | 1st person plural ("let's...") |
|---|---|---|
| a consonant (back vowel: a, o, ū, y (а, о, ұ, ы)) | -aiyn (-айын) | -aiyq (-айық) |
| a consonant (front vowel: ä, e, ö, ü, ı (ә, е, ө, ү, і)) | -eiın (-ейін) | -eiık (-ейік) |
| a vowel (back vowel: a, o, ū, y (а, о, ұ, ы)) | -iyn (-йын) | -iyq (-йық) |
| a vowel (front vowel: ä, e, ö, ü, ı (ә, е, ө, ү, і)) | -iın (-йін) | -iık (-йік) |
These endings express first-person proposals, matching Turkish -eyim / -ayım ("let me") and -elim / -alım ("let us").
When making a suggestion, offering to do something ("let me write", "let me help"), or inviting others ("let's go", "let's drink tea"), Kazakh uses these first-person optative endings.
Negative proposals insert the negative suffix before the ending (barmaiyq (бармайық) "let's not go").
baraiyn барайын
let me go · Turkish: gideyim (varayım)
Stem bar- (бар-) + -aiyn (-айын).
keleiın келейін
let me come · Turkish: geleyim
Front stem kel- (кел-) + -eiın (-ейін).
aitaiyn айтайын
let me say / let me tell · Turkish: söyleyeyim (diyeyim)
Stem ait- (айт-) + -aiyn (-айын).
baraiyq барайық
let us go / let's go · Turkish: gidelim (varalım)
1st person plural: stem bar- (бар-) + -aiyq (-айық).
keleiık келейік
let us come / let's come · Turkish: gelelim
Front stem kel- (кел-) + -eiık (-ейік).
ısteiık істейік
let us do / let's do · Turkish: yapalım (işleyelim)
Vowel stem ıste- (істе-) + -iık (-йік).
barmaiyq бармайық
let us not go / let's not go · Turkish: gitmeyelim
Negative proposal: stem bar- (бар-) + -ma- (-ма-) + -iyq (-йық).
ıstemeiık істемейік
let us not do / let's not do · Turkish: yapmayalım
Negative proposal: stem ıste- (істе-) + -me- (-ме-) + -iık (-йік).
Menıñ şai ışkım keledı. Менің шай ішкім келеді.
I want to drink tea. · Turkish: Benim çay içesim var (çay içmek istiyorum).
Direct object şai (шай) with desire verb ışkım keledı (ішкім келеді).
Senıñ qaida barğyñ keledı? Сенің қайда барғың келеді?
where do you want to go? · Turkish: Senin nereye gidesin var (nereye gitmek istiyorsun)?
Interrogative qaida (қайда) ("where to") with 2nd-person desire verb barğyñ keledı (барғың келеді).
Kelıñız, şai ışeiık. Келіңіз, шай ішейік.
Please come, let us drink tea. · Turkish: Geliniz, çay içelim.
Polite imperative Kelıñız (Келіңіз) followed by plural hortative ışeiık (ішейік).
Köreiıkşı! Көрейікші!
Please, let us see! · Turkish: Görelim lütfen!
Stem kör- (көр-) + -eiık (-ейік) + softening particle -şı (-ші).
To express wishes, Turkish primarily uses the infinitive followed by istemek (gitmek istiyorum). Kazakh constructs this identically to the expressive Turkish construction gidesim geliyor / gidesim var, attaching possessive endings to the verbal noun before keledı (келеді) (barğym keledı (барғым келеді)).
In the negative, Kazakh replaces keledı (келеді) with kelmeidı (келмейді) (barğym kelmeidı (барғым келмейді)), exactly matching Turkish gidesim gelmiyor / gidesim yok.
For first-person proposals, Kazakh optatives -aiyn (-айын) and -aiyq (-айық) are the exact phonetic counterparts of Turkish -eyim and -elim (Kazakh baraiyn (барайын) matches Turkish varayım / gideyim, and Kazakh baraiyq (барайық) matches Turkish varalım / gidelim).
← Future Tenses · Ability and Inability →
Home · Grammar courses · About · Privacy Policy · Terms of Service · Contact